آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۸/۰۹/۱۸ ۰۹:۱۵:۰۷
امروز : دوشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۸ - 2019/12/09 - ۰۹:۲۴:۲۲
خبرگزاری محار | اخبار ایران و جهان | mohar News Agency        خبرگزاری محار | اخبار ایران و جهان | mohar News Agency
خبرگزاری محار | اخبار ایران و جهان | mohar News Agency
فعال میراث فرهنگی شهرام اسلامی

یک فعال میراث فرهنگی وزیر میراث فرهنگی را جهت بازدید از آثار تمدنی خلیج فارس در جزیره خارگ دعوت کرد. آثار جزیره خارگ در معرض خطر هستند.

به گزارش محار نیوز :  

به دنبال درج خبری مبنی بر ثبت دو اثر جزیره  خارگ در فهرست میراث جهانی که از سوی آقای شهرام اسلامی پیگیری میشود مصاحبه ای را با ایشان ترتیب داده ایم که در ادامه خواهید خواند.

پیش از آن در باب معرفی شهرام اسلامی بایست گفت که ایشان شهروند خارگ و دانش آموخته رشته مهندسی عمرانبا گرایش سازه در مقطع فوق لیسانس میباشند که به عنوان ناظر فنی واحد عمران در شهرداری جزیره خارگ مشغول بکار میباشند و به عنوان یکی از فعالین حوزه میراث فرهنگی استان و جزیره خارگ در طول مدت 20 سال فعالیت در این حوزه آثار متعددی را در این جزیره کشف و معرفی کرده اند.

به عنوان اولین سوال بفرمائید کدام یک از آثار این جزیره قرار است در فهرست میراث جهانی ثبت شود؟

با پیگیری هایی که دراین حوزه انجام شده است مقرر شده است که دو اثر از جزیره تاریخی و کهن خارگ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت جهانی برسند و این دو شامل قنات ها و کلیسای نسطوریان خارگ میباشد.

پرونده ثبت جهانی این دواثر در چه مرحله ای است؟

در واقع این دو اثر در قالب دو پرونده جداگانه به ثبت جهانی یونسکو رسیده اند. یکی از این آثار ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو قنات های ایرانی میباشد که در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که ژوئیه ۲۰۱۶ در استانبول برگزار شد، یازده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران بر اساس دو معیار از ۶ معیار فرهنگی کمیته میراث جهانی شامل گواهی بی همتا یا دست کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی و نمونه ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد، در فهرست میراث جهانی قرار گرفت ، که متاسفانه به دلیل کم توجهی مسئولین استانی نامی از قنات ها خارگ در این پرونده به میان نیامد و یکی دیگر از آثار ثبت شده از سوی ایران در میراث جهانی یونسکو مجموعه آثار رهبانی ارامنه ایران (Ensembles of Iran) مجموعه سه کلیسای ارمنی قره کلیسا، کلیسای استفانوس مقدس و کلیسای زور زور است که در استان های آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی قرار دارند و در سال 2008 این آثار نیز به ثبت جهانی رسیده اند.

پس در واقع این آثار به ثبت جهانی رسیده اند. پس تکلیف آثار خارگ چه خواهد شد؟

با پیگیری هایی که در مجموعه وزارت میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی بعمل آمده مدیران کل ستادی این وزارت خانه قول مساعد جهت الحاق این دو اثر به پرونده ثبت جهانی را داده اند و مقرر شده است که بدین منظور بازدیدی را هم از این جزیره داشته باشند.

قدراز ویژ گی های این آثار برای خوانندگان توضیح میفرمائید؟

کلیسای نسطوریان خارگ کلیسایی با قدمتی بیش از  دو هزار سال که بر بلندای غربی جزیره خارگ تاریخی و کهن خارگ در دل خلیج فارس چشم هر بیننده ای را به حیرت وا میدارد.

کلیسای نسطوریان ساسانی است  به گمان باستان شناسان یگانه کلیسای باقی مانده از این دوران است که می توان آنرا نماد بارز تعلق خلیج فارس به ایران و ایرانی دانست. بقایای بجای مانده از این کلیسای که ضمن کاوشهای پروفسور گیرشمن فرانسوی در سال 1337 مورد بررسی قرار گرفت نشان می دهد که این جزیره در عصر ساسانیان میزبان جماعت بزرگی از نسطوریان بوده است. در آن زمان شهر بخت اردشیر یا ریشهر فعلی در دوازده کیلومتری بوشهر یکی از مهمترین مراکز مسیحیان ایران بود که تا جزیره خارگ فاصله چندانی نداشت. بندری که قدمت تاریخی آن به عهد ایلام می رسد و در آن زمان با عنوان لیان شناخته می شد. روستایی که بدست اردشیر ساسانی توسعه یافت.

پروفسور گریشمن کلیسای نسطوریان را چنین توصیف می کند: کشیشان نسطوری خارگ به بهای کوششی بسیار، طولانی و طاقت فرسا کلیسایی زیبا بنا نهادند که با قطعات بزرگ سنگ تراشیده ساخته شده بود و صحن سه گانه ای به سبک ساسانی دارد که قسمت میانی آن از صحن های جانبی بزرگتر است. بلندی طاقهایی که سه قسمت صحن را می پوشاند محتملا می بایست در حدود شش هفت متر بوده باشد. از دیگر قسمت های این کلیسا می توان از محل همسرایان یعنی جایی که در کلیسا سرودهای مذهبی را می خوانند، محراب، خزانه جای نگهداری اشیایی که در عشاء ربانی بکار می رود، جامه خانه اطاقی که البسه و زیورآلات مخصوص تشریفات کلیسایی را در آنجا نگهداری می کنند، نام برد. از دیگر قسمتهای این کلیسا نیز می توان به تالار کتابخانه و تالار مجمع کشیشان نام برد. اطراف صحن کلیسا میدانگاه بزرگی است که خانه های صومعه را شامل می شود که مشتمل بر حدود شصت حجره است که هر یک دارای سه قسمت کوچک می باشد که یکی از آنها جای خواب می باشد. همچنین در چند صد متری کلیسا چندین ویرانه کوچک بفواصل زیاد از یکدیگر وجود دارد که خانه های کشیشان را شامل می شود.

با اندک تاملی در ویژگی های کلیسای نسطوریان خارگ میتوان به اهمیت این کلیسا در خلیج فاس پی برد و تاسف خورد از اینکه چرا کلیسایی با این ویژگی و اهمیت خاص مورد غفلت قرار گرفته است.

قنات های جزیره خارگ نیز یکی دیگر از آثاری است که در این چند سال مورد بی مهری مسئولین استانی قرار گرفته و با وجود پیگیری هایی که توسط اینجانب در سنوات گذشته انجام شد متاسفانه از ثبت جهانی باز ماند.

اگر در ویژگی های قنواتی که برای ثبت جهانی به میراث جهانی یونسکو معرفی شده اند تامل کنیم ، ویژگی هایی نظیر طولانی ترین، عمیق ترین، نوع معماری و قدمت و دیگر ویژگی های مخصر به فرد به عنوان شاخصه های اصلی قنوات معرفی شده میباشند.

قدمت برخی قنوات خارگ به بیش از 2400 سال پیش از این میرسد که گواه این مدعا کشف کتیبه ای هخامنشی است که توسط نگارنده در سال 1386 کشف و معرفی گردید که در متن کتیبه که به تائید دکتر بشاش رئیس وقت پژوهشگاه خط و زبان سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری رسید ، به بخشیدن و فراهم نمودن شادی و آسایش با حفر چاه اشاره میکند.

این کتیبه در نزدیکی حلقه چاهی که هم اکنون در اثر بی توجهی مدیران مربوطه در زیر جاده مدفون است نگاشته شده و رشته قناتی نیز با فاصله از کنار آن میگذرد.

شکی نیست که این کتیبه در ارتباط با احداث قنوات این هنر مهندسی دیرینه ایرانیان باستان بوده است.

یکی دیگر از ویژگی های قنوات خارک این است که همگی این قنوات به باغی منتهی میشده است و به عبارتی در مظهر هر قنات باغ های سرسبزی تشکیل شده که در آن انواع مرکبات و میوه ها بعمل می آمده است که آثار این باغ ها همچنان در جزیره باقی است که از آن جمله میتوان به باغ هودنه ، باغ پیرمرد ، باغ کلیسا ( باغ شاه ) اشاره کرد.

ذکر این نکته نیز خالی از لطف نیست که باغ های باستانی این جزیره نیز قابلیت بررسی و ثبت ملی و حتی الحاق به پرونده ثبت جهانی باغ های ایرانی را دارد که در مجالی دیگر به آن خواهم پرداخت.

یکی دیگر از ویژگی های مهم و منحصر به فرد قنوات خارگ که آن را از سایر قنوات ثبت شده متمایز میکند هنر و مهندسی استحصال آب شیرین در دل آب شور خلیج فارس میباشد که مهندسین ایرانی در هزاران سال پیش با شناسایی سفره ها  و ذخایر آب شیرین در این جزیره با حفر قنوات آن را استحصال و در اختیار مردم ساکن در آن و کشتی و دریانوردانی که در خلیج فارس تردد میکردند قرار میداد. ویژ گی های فوق اهمیت ثبت این قنوات را به عنوان میراث جهانی نشان میدهد که متاسفانه در سایه غفلت مسئولین امر این مهم به فراموشی سپرده شده است.(در این مورد طی مصاحبه ای با خبرگذاری ایسنا در خصوص وضعیت کتیبه هخامنشی خارگ و در پایان آن پیشنهاد ثبت جهانی قنات ها خارگ را نیز مطرح نموده بودم / https://www.isna.ir/news/96072916696/)

قنوات جزیره خارگ و کلیسای نسطوریان خارگ دو اثر  مهم از دوره هخامنشیان و ساسانیان میباشد که وجود این آثار در جزیره خارگ و خلیج فارس اهمیت آن را صد چندان میکند.

سخنی اگر در پایان دارید بفرمائید.

روی سخن من با وزیر محترم میراث فرهنگی ف گردشگری و صنایع دستی است و عرض میکنم که همواره موضوع خلیج فارس و جزایر از اهمیت ویژه ای برخورداد بوده است و در عصر حاضر نیز به جهت اینکه کشورهای حاشیه خلیج فارس در صدد خدشه دار کردن نام خلیج فارس هستند و همچنین مشکلاتی که به طور مثال در جزایری نظیر تنب کوپک و بزرگ و همچنین ابو موسی داریم ، توجه ، شناسایی ، حفظ و صیانت از آثار تاریخی در جزایر اهمیت صد چندانی پیدا کرده است و از  جناب آقای مونسان دعوت بعمل میآورم که در آینده ای نزدیک از این جزیره کهن و تاریخی بازدید کنند و نشستی را هم با فعالین این حوزه در این جزیره تاریخ داشته باشند و این ظرفیت در این جزیه وجود دارد که ما فعالین میراث اقدامات بسیار بسیار مهم و اساسی را در حوزه میراث فرهنگی با توجه به ظرفیت های غنی این جزیهر انجام دهیم و بنده به نمایندگی از فعالین حوزه میراث فرهنگی چشم به راه جناب آقای مونسان در این جزیره کهن و تاریخی یعنی خارگ زیبا هستیم.

کد خبر 25267